Econoom Jan Pen

De heldere Nederlandse econoom Jan Pen was gedurende decennia populair en gezaghebbend. Hij was hoogleraar economie aan de universiteit van Groningen. Jan Pen (1921-2010) publiceerde in een heldere stijl. Hij kon ingewikkelde economische processen op een begrijpelijke manier uitleggen.
Jan Pen overleed in februari 2010 op 88-jarige leeftijd. Hij overleed een dag voordat hij 89 jaar zou zijn geworden.

Jan Pen werd op 15 februari 1921 geboren in het Friese Lemmer. Zijn vader was een nettenhandelaar. Kort voor de Tweede Wereldoorlog verliet hij zijn geboortestad om economie te gaan studeren aan de Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam. In 1950 promoveerde hij op een proefschrift dat het onderwerp collectieve loononderhandelingen beschreef.
Na zijn studie ging Jan Pen aan de slag bij het ministerie van Economische Zaken in Den Haag. Hij maakte snel carrière binnen dit departement. Na een paar jaar werd Jan Pen benoemd tot directeur Algemene Economische Politiek en werd daardoor de topadviseur van minister Jelle Zijlstra.

In 1956 maakte Jan Pen de overstap naar de academische wereld. Hij voelde zich goed op zijn plaats aan de Rijksuniversiteit Groningen, waar hij staatshuishoudkunde en de leer der openbare financiën doceerde. Jan Pen was een aanhanger van de Britse econoom John Maynard Keynes (1883-1946) en voorstander van progressieve belastingen. Net zoals Keynes vond Jan Pen dat de overheid, waar dit mogelijk was, de economie moest sturen. 'The general theory of employment, interest and money' uit 1936 van Keynes zag Jan Pen als de belangrijkste economische publicatie.

Jan Pen was niet goed in wiskunde en moest daarom andere wegen bewandelen om de economie voor zijn studenten inzichtelijk te maken. Hij hield van de polemiek en stelde vaak een vraag aan het einde van zijn betoog om zijn tegenstander te prikkelen tot voortzetting van het debat. Hij wilde zijn studenten niet alleen economische begrippen bijbrengen, maar wilde ze ook onderwijzen in het kritisch nadenken.

In 1979 publiceerde Jan Pen het rijk geïllustreerde boek 'Kijk, economie'. Dit boek over economie was zo helder geschreven, dat ook leken inzicht kregen in moeilijk begrijpbare processen. In 'Wie heeft gelijk' (1989) nam Jan Pen stelling tegen het groeiende autoverkeer. Pen vond dat de bestrijding van de milieuvervuiling veel te weinig aandacht kreeg. Het groeiende autoverkeer was niet te rijmen met een schoner Nederland en een verdere groei hiervan moest daarom door de overheid worden bestreden. Een andere belangrijke titel van Jan Pen was 'Moderne economie' (1959), dat jarenlang als de inleiding in de macro-economie gold.

In 1986 gaf Jan Pen zijn laatste college aan de universiteit Groningen, maar hij zou in latere jaren nog lang verbonden blijven aan deze universiteit. Het leven aan de universiteit in Groningen werd door Willem Frederik Hermans beschreven in 'Onder professoren'. Hermans portretteerde in deze roman Jan Pen als Tabe Pap. Pen woonde net als Willem Frederik Herman destijds in Haren en de twee universiteitsmedewerkers kenden elkaar goed.
Naast twintig boeken schreef Jan Pen columns. Deze stukken verschenen in Het Parool en het Hollands Maandblad.

Lees verder: meer informatie