Bankzaken in crisistijd

De kredietcrisis in de Verenigde Staten lijkt voorbij. De Amerikaanse bankmanagers zijn tevreden. De eerste bonussen zijn weer binnen. Ze laten een boer en wrijven over hun dikke buik.
Sommige banken keerden bijna tien procent van de ontvangen staatssteun aan de topmanagers uit. Het volgende bonusmoment nadert: het bankaandeel op de effectenbeurs stijgt. De belastingbetaler kijkt toe en zucht. Het zakendoen is niet veranderd. Egoïsme regeert de wereld.
Ook in Nederland doen de banken goede zaken. De banken krijgen goedkoop geld van de Nederlandse en Europese belastingbetaler en wijzen kredietaanvragen van ondernemingen veelal af. Waar blijft al dat geld? Waarvoor dient deze geldschepping?

Onlangs passeerde ik tijdens mijn middagwandeling met Nestor een vestiging van een bankfiliaal, waarvan de voorzienigheid de juiste naam bepaalde. Nestor tilde zijn poot op voor de pui van de Algemene Bank Nederland en stelde mij in de gelegenheid om langdurig door het raam te kijken. Hier worden vragen uitsluitend ontkennend beantwoord, zag ik al snel. Een medewerker telefoneerde. Hij schudde heftig met zijn hoofd. De ondernemer heeft pech. De kluis is leeg. Het geld is op.

De miljardenhulp van de Nederlandse overheid heeft de banken een stevig fundament gegeven. Leningen met een luchtje zijn afgewaardeerd en de balansen zijn opgeschoond. Voor kredietaanvragen gelden nieuwe regels. De plannen van de ondernemers en consumenten deugen opeens niet meer. De banken willen meer zekerheid. Dit doet me denken aan een opmerking die ik jaren geleden in een coöperatieve bank hoorde: "Wij verzekeren alles tegen brandschade, zolang het van beton is en op de bodem van de oceaan ligt."
Angst is het ware gezicht van de crisis. De gevolgen zijn desastreus.

Ondanks de steun van de overheid staan nu duizenden banen in de bouwsector op de tocht. De aannemers krijgen amper nieuwe opdrachten. Elke stad kent uitgestelde projecten. De gebouwen werden gesloopt, de financiering stokte en het terrein ligt er nu troosteloos bij. Ook in Arnhem was de hamer sneller dan het geld. Het bedrijfsterrein van de melkfabriek Coberco ziet er troosteloos uit. Op de plek waar eens de Bartokzaal stond, groeit nu gras.

Het zijn ook onzekere tijden voor de consument. De Nederlander houdt de hand op de knip en spaart weer. De consument kijkt de kat uit de boom. Ook mevrouw Dumonde doet het 'rustig aan'. Sinds het begin van de crisis bestudeert ze folders en bewaart ze elk bonnetje dat een voordeeltje belooft. De winkelier speelt in op dit nieuwe koopgedrag. De ene voordeelaanbieding volgt de andere op. Kwaliteit speelt geen rol meer. Alleen de prijs kan de Nederlander nog tot een aankoop bewegen.

Lees verder: meer informatie